033-467 77 77 info@tg.nl

Naar een duurzaam Nederland

Waterschappen in energietransitie, circulaire economie en klimaat

De koepels IPO, VNG en UvW hebben de handen ineen geslagen en hun gezamenlijke investeringsagenda gepresenteerd als aanbod voor de aanstaande kabinetsformatie: Naar een duurzaam Nederland: energieneutraal, klimaatbestendig en circulair. De overgang naar een energieneutraal en klimaatbestendig Nederland met een circulaire economie brengt ingrijpende veranderingen met zich mee voor de decentrale overheden.

Energieneutraal

Energiedoelstellingen werden door de waterschappen in 2010 in het Klimaatakkoord met het Rijk vastgesteld. Kort samengevat:

  • 30% energie – efficiënter en zuiniger werken tussen 2005 en 2020
  • 40% zelfvoorzienend door eigen duurzame energieproductie in 2020
  • 30% minder uitstoot van broeikasgas tussen 1990 en 2020
  • 100% duurzame inkoop in 2015

Inmiddels heeft de sector de ambitie om in 2025 energieneutraal te zijn. De waterschappen zetten daarvoor de eigen terreinen en assets maximaal in voor het opwekken van hernieuwbare energie. Ze stellen hun assets beschikbaar voor initiatiefnemers die duurzame energie gaan opwekken, mits dit verenigbaar is met hun kerntaken op het gebied van veiligheid en ecologie. Ook zien de waterschappen zich als launching customer in deze energietransitie (zie ook ‘The entrepeneurial state’ van Mazzucato).

Circulair

Energie- en circulair beleid geven invulling aan mitigerende maatregelen en het terugwinnen van schaarse grondstoffen in de kerntaken van de waterschappen. Ambities op het gebied van energieneutraliteit vragen een samenhangende sturing op het stellen en realiseren van circulaire ambities van de waterschappen. Door het benutten van de energiewaarde van afvalwater, het winnen van grondstoffen daaruit en het nuttig toepassen van het gezuiverde water (zoetwater als grondstof) geven de waterschappen invulling aan de totstandkoming van een circulaire en zoveel mogelijk biobased economie. En veel van deze ambities vereisen samenwerking. Sommige grondstoffen vragen een ketenaanpak in regionale coalities en uitvoeringstrategie, andere grondstoffen vragen schaal om onderzoek, pilotprojecten en volume met waardepotentieel als sector te kunnen realiseren.

Klimaatbestendig

‐Naast deze mitigerende maatregelen zetten de waterschappen in op adaptieve maatregelen om stedelijk en landelijk gebied klimaatbestendig te maken. Knelpunten die zorgen voor wateroverlast vragen afweging in het vasthouden, bergen of afvoeren van water. Daarbij krijgen een waterrobuuste ruimtelijke inrichting en gerbuik van water steeds meer aandacht. Het onderwerp klimaatadaptatie laat zich niet vangen binnen organisaties of bestaande gremia en middelen. Waterschappen verkennen samenwerking, vormen regionale coalities en betrekken de burger om invulling te geven aan regionale adaptatiestrategie.

Complexe transities hanteerbaar maken

In onze opdrachten bij waterschappen zien we bestuurders en organisatie voor deze complexe transities gesteld. Wat is onze rol in de energietransitie? Wat zijn onze circulaire doelen en hoe kunnen we die realiseren? Hoe vormen we klimaatcoalities en sturen we op realisatie? En hoe geven we sturing om onze energie, circulaire en klimaatadaptatie doelstellingen te kunnen realiseren?

Waterschappen staan in deze nieuwe vraagstukken voor het uitwerken doelen (richten), organisatie (inrichten) en realisatie (verrichten) Wij helpen de waterschappen zich te positioneren, strategische doelen te formuleren, coalities te vormen, programma’s uit te werken en te sturen op realisatie van doelen. Wij helpen de complexe transities hanteerbaar te maken. Op naar energieneutrale, klimaatbestendige en circulaire waterschappen!

Jan Willem Westerweel

Jan Willem Westerweel

Adviseur

Met een achtergrond in organisatiewetenschap en bestuurskunde richt ik mij op strategievraagstukken en de daaraan verbonden organisatie- en samenwerkingsvragen van organisaties in de watersector. Tel: 033 - 467 77 80